Cable pooling stał się jednym z najważniejszych tematów rynku OZE

Jeszcze kilka lat temu największym problemem inwestorów OZE były ceny technologii, finansowanie projektów albo procedury środowiskowe. Dziś coraz częściej kluczową barierą okazuje się sama możliwość podłączenia instalacji do sieci elektroenergetycznej.

Polski rynek odnawialnych źródeł energii rozwijał się w ostatnich latach bardzo dynamicznie. Farmy fotowoltaiczne, elektrownie wiatrowe i instalacje prosumenckie zaczęły powstawać szybciej, niż infrastruktura energetyczna była w stanie się modernizować. Efekt jest widoczny w danych operatorów systemów dystrybucyjnych — liczba odmów wydania warunków przyłączenia rośnie z roku na rok.

Właśnie w tym kontekście coraz częściej pojawia się pojęcie cable poolingu, czyli współdzielenia przyłącza energetycznego przez kilka źródeł wytwórczych.

Dla części rynku to jeden z najważniejszych mechanizmów, który może odblokować nowe inwestycje OZE w Polsce. Inni zwracają jednak uwagę, że cable pooling nie usuwa rzeczywistego problemu, jakim pozostaje niewydolność infrastruktury elektroenergetycznej.

Dlaczego w Polsce pojawia się tak dużo odmów przyłączeniowych?

Według danych rynku energetycznego liczba odmów przyłączeń dla nowych instalacji OZE wzrosła z kilkuset przypadków rocznie do tysięcy decyzji odmownych. Łączna moc projektów, które nie uzyskały możliwości przyłączenia, przekroczyła już kilkadziesiąt gigawatów.

Powodów jest kilka.

Najważniejszy dotyczy sposobu projektowania polskiej sieci elektroenergetycznej. Infrastruktura budowana była w czasach scentralizowanej energetyki konwencjonalnej, gdzie energia przepływała głównie z dużych elektrowni systemowych do odbiorców końcowych.

Model energetyki rozproszonej działa zupełnie inaczej. Produkcja energii pojawia się dziś w tysiącach punktów jednocześnie. W praktyce oznacza to większe obciążenie lokalnych sieci dystrybucyjnych, konieczność stabilizacji napięcia oraz bardziej skomplikowane zarządzanie przepływami energii.

Operatorzy systemów dystrybucyjnych coraz częściej wskazują, że problemem nie jest wyłącznie brak fizycznych linii energetycznych, ale również ograniczenia transformatorów, stacji GPZ i możliwości bilansowania systemu.

Dodatkowo operatorzy analizują nowe projekty przy założeniu maksymalnej możliwej produkcji energii. To oznacza, że infrastruktura oceniana jest według najbardziej wymagającego scenariusza pracy.

Na czym polega cable pooling?

Cable pooling polega na wykorzystaniu jednego punktu przyłączenia przez kilka instalacji wytwórczych.

Najczęściej dotyczy to połączenia:

• farm fotowoltaicznych,
• elektrowni wiatrowych,
• magazynów energii.

Kluczową rolę odgrywa tutaj różnica profili produkcyjnych poszczególnych źródeł energii.

Fotowoltaika osiąga najwyższą produkcję w ciągu dnia oraz w miesiącach letnich. Elektrownie wiatrowe często generują więcej energii jesienią, zimą oraz w godzinach nocnych. Dzięki temu możliwe jest bardziej efektywne wykorzystanie istniejącej infrastruktury przyłączeniowej.

W praktyce oznacza to, że kilka instalacji może korzystać z tego samego kabla bez konieczności budowy całkowicie nowego przyłącza.

To jednak nie oznacza, że cable pooling eliminuje ryzyko przeciążenia sieci.

W momentach wysokiej jednoczesnej produkcji konieczne jest ograniczanie części generacji energii. Dlatego projekty tego typu wymagają stosowania zaawansowanych systemów automatyki i zarządzania mocą.

Nowelizacja ustawy OZE i zmiany od października 2023 roku

Przełomowym momentem dla rynku była nowelizacja ustawy o odnawialnych źródłach energii, która weszła w życie 1 października 2023 roku.

Nowe przepisy umożliwiły formalne współdzielenie przyłącza przez kilka źródeł energii. W praktyce oznacza to możliwość tworzenia projektów hybrydowych wykorzystujących wspólną infrastrukturę elektroenergetyczną.

Regulacje wprowadziły również obowiązek zawierania porozumień pomiędzy uczestnikami projektu oraz zapewnienia odpowiednich zabezpieczeń technicznych ograniczających przekroczenie mocy przyłączeniowej.

Rynek oczekiwał, że nowe przepisy znacząco przyspieszą rozwój inwestycji OZE. W praktyce sytuacja okazała się bardziej skomplikowana.

Operatorzy systemów dystrybucyjnych nadal posiadają możliwość odmowy wydania warunków przyłączenia w przypadku zagrożenia bezpieczeństwa pracy sieci. Problem polega jednak na tym, że interpretacja pojęcia „zagrożenia dla bezpieczeństwa systemu” pozostaje szeroka i często zależy od indywidualnego podejścia operatora.

To powoduje dużą niepewność inwestycyjną.

Cable pooling a magazyny energii

W praktyce rozwój cable poolingu coraz częściej wiąże się bezpośrednio z magazynami energii.

Magazyn energii pozwala ograniczyć ryzyko przeciążenia sieci poprzez przechowywanie nadwyżek produkcji w momentach największej generacji energii. Dzięki temu energia może zostać oddana do sieci później — np. podczas wieczornego szczytu zapotrzebowania.

To rozwiązanie poprawia zarówno stabilność systemu, jak i ekonomię całego projektu.

Coraz więcej inwestorów zakłada dziś, że przyszłe projekty hybrydowe będą łączyć:

• fotowoltaikę,
• energetykę wiatrową,
• magazyny energii,
• systemy EMS do zarządzania produkcją.

W wielu przypadkach właśnie magazyn energii może stać się elementem umożliwiającym uzyskanie zgody operatora na przyłączenie instalacji.

Ryzyka techniczne i biznesowe związane z cable poolingiem

Choć cable pooling przedstawiany jest często jako rozwiązanie przyszłości, rynek coraz wyraźniej dostrzega również jego ograniczenia.

Jednym z głównych problemów są potencjalne konflikty pomiędzy inwestorami współdzielącymi infrastrukturę.

Jeżeli kilka instalacji produkuje energię jednocześnie i dochodzi do przekroczenia możliwości przyłącza, konieczne staje się ograniczenie części produkcji. Powstaje wtedy pytanie, który podmiot powinien zostać objęty redukcją mocy.

Dodatkowe ryzyka dotyczą:

• podziału kosztów utrzymania infrastruktury,
• odpowiedzialności za awarie,
• zasad modernizacji przyłącza,
• zabezpieczenia interesów instytucji finansujących projekt,
• rozliczeń energii pomiędzy uczestnikami.

W praktyce cable pooling wymaga bardzo precyzyjnych umów oraz zaawansowanego modelu zarządzania projektem.

Czy cable pooling obniży ceny energii?

Cable pooling może poprawić efektywność wykorzystania istniejącej infrastruktury elektroenergetycznej i ograniczyć część kosztów inwestycyjnych związanych z budową nowych przyłączy.

Nie oznacza to jednak automatycznego rozwiązania problemów rynku energii w Polsce.

Bez modernizacji sieci elektroenergetycznych, rozbudowy infrastruktury przesyłowej oraz inwestycji w cyfryzację systemu energetycznego możliwości dalszego rozwoju OZE będą nadal ograniczone.

W długim terminie cable pooling należy traktować bardziej jako rozwiązanie optymalizacyjne niż całkowite rozwiązanie problemu dostępności mocy przyłączeniowych.

Jak wygląda sytuacja w Europie?

Rozwiązania związane ze współdzieleniem infrastruktury energetycznej funkcjonują już w wielu krajach Europy Zachodniej.

Holandia rozwija cable sharing głównie ze względu na ograniczoną przestrzeń dla nowych linii energetycznych. Hiszpania intensywnie rozwija projekty hybrydowe łączące farmy PV z energetyką wiatrową. W Danii duży nacisk położono na integrację magazynów energii i cyfrowe systemy zarządzania siecią.

Polski rynek znajduje się obecnie na wcześniejszym etapie rozwoju, ale kierunek zmian wydaje się podobny.

Rosnące znaczenie magazynów energii, rozwój projektów hybrydowych oraz problemy z dostępnością przyłączeń powodują, że cable pooling prawdopodobnie stanie się jednym z ważniejszych elementów transformacji energetycznej w najbliższych latach.

Cable pooling nie zastąpi modernizacji sieci

Największym błędem byłoby traktowanie cable poolingu jako rozwiązania wszystkich problemów polskiej energetyki.

To narzędzie pozwalające lepiej wykorzystywać istniejącą infrastrukturę, ale nie zastępujące koniecznych inwestycji w sieci elektroenergetyczne.

Polska energetyka wchodzi obecnie w etap, w którym sama produkcja energii z OZE przestaje być największym wyzwaniem. Coraz większe znaczenie mają:

• elastyczność systemu,
• zarządzanie energią,
• magazynowanie,
• cyfryzacja,
• możliwości przesyłu energii.

I właśnie dlatego cable pooling stał się jednym z najważniejszych tematów rynku energetycznego.

WIDEO: Cable pooling w Polsce — jak naprawdę działa współdzielenie przyłącza?

Jak przygotować firmę na zmieniający się rynek energii?

Transformacja energetyczna coraz mocniej wpływa nie tylko na inwestorów OZE, ale również na przedsiębiorstwa kupujące energię elektryczną i gaz ziemny. Rosnące znaczenie magazynów energii, dynamiczne zmiany cen energii oraz rozwój nowych modeli rynku powodują, że firmy coraz częściej potrzebują nie tylko dobrej oferty sprzedaży energii, ale również realnego wsparcia doradczego.

W praktyce wiele przedsiębiorstw nadal przepłaca za energię, ponieważ decyzje dotyczące zakupu prądu lub gazu podejmowane są wyłącznie przy przedłużaniu umowy i bez pełnej analizy rynku.

Dlatego pomagamy firmom kompleksowo analizować obecne kontrakty energetyczne, porównywać warunki sprzedaży energii elektrycznej i gazu ziemnego oraz identyfikować obszary potencjalnej optymalizacji kosztów.

Dodatkowo dostępny jest voucher o wartości 492 zł, który można wykorzystać na analizę energetyczną i usługi doradcze. To praktyczny sposób, aby sprawdzić, czy firma efektywnie zarządza kosztami energii i gdzie mogą pojawiać się niepotrzebne wydatki.

Jeżeli chcesz zweryfikować swoją obecną umowę energetyczną i sprawdzić możliwości optymalizacji kosztów energii w firmie — warto zacząć od profesjonalnej analizy obecnej sytuacji oraz porównania jej z aktualnymi warunkami rynkowymi.